سرنوشت بانک آینده

ویژگی های یک بانک خوب

محمد ربیع زاده

کارشناس بانکی

بانک های کشور باید دارای چه ویژگی های باشند تا به عنوان یک بانک خوب ارزیابی شده و شناخته شوند. برای دستیابی به این شناخت و اوج پختگی کسب و کار بانکی ویژگی های ذیل قابل تبین هستند:

1- شیشه عمر بانک ها اعتماد مردم است و تداوم حیات آنها تنها با استقرار کامل و بدون نقص حاکمیت شرکتی تضمین می شود. حاکمیت شرکتی به بیان ساده ایجاد تعادل منافع در بین همه ذینفعان بانک اعم از اجتماع ، دولت، سهامداران ، کارکنان ، مشتریان ( اعتباری ، سپرده ای و خدماتی ) ، مدیران ، ناظرین و ..است.

2- ساختار محکم سازمانی به نحوی که قائم به شخص نباشد و با تغییر مدیر عامل و یا مصلحت های انتصاباتی افراد دچار تغییرات پیاپی و زیان بار نشود. ساختاری که با  زیربنای راهبردی در خدمت رسالت، چشم انداز ،ماموریت و فرایندهای تعریف شده است.

3- تمامی سهامداران البته نسبت به سهم خود در انتخاب هیات مدیره نقش موثر داشته باشند و سپس هیات مدیره در انتخاب رئیس هیات مدیره و مدیرعامل نقش مستقل و کلیدی داشته باشند. انتخاب مدیرعامل توسط سهامداران عمده  وسپس انتخاب هیات مدیره و حتی در مواردی انتخاب رئیس هیات مدیره توسط مدیرعامل بدعت رایجی است که در ادامه مسیر، کار بانک را مشکل نموده و از هر حرکت بلند مدت و ارزش آفرینی باز می دارد و بانک روزمره و شخصی اداره خواهد شد.

4- بانکی با سرمایه ناکافی نمی تواند شریک و امین خوبی برای مردم باشد.به دلایل فراوان مقاومت در برابر افزایش سرمایه بانک ها زیاد است و مهمترین دلیل دید کوتاه مدت و نفع طلبی فوری و بیماری عجله ای است که در حال نهادینه شدن در جامعه ایران است.نگاهی به متوسط سرمایه 10 بانک اول دنیا و مقایسه آن با جمع کل سرمایه همه بانک های خصوصی و دولتی ایران می تواند شدت این عقب ماندگی را نشان دهد.بانک خوب از هم اکنون خود را برای  اجرای بال 3 آماده نموده است.

5- به دلیل ساختار خاص ترازنامه ای بانک ها ، ذات بانکداری با انواع ریسک ها عجین شده است. بنابرین شفافیت اقلام ترازنامه در افزایش اعتماد مردم هم در خرید سهام و هم در معاملات با بانک نقش اساسی ایفاء می کند. هریک از اقلام ترازنامه باید بتواند با اقلام دیگر ترازنامه چنان ارتباطی  برقرار کند که باعث ایجاد تعادل و حرکت بدون سقوط سازمان شود. همانند تمامی قطعات  ریز و درشت یک هواپیما که  در ارتباط با هم باعث حرکت ، تعادل ، پرواز و جلوگیری از سقوط هواپیما می شوند.

6- بانک خوب منتظر نمی ماند تا یک قانون یا دستورالعمل یا توصیه ابلاغ شود و بعد آنرا اجرا کند. بانک خوب زمینه ساز و سازمانی یادگیرنده است. برای مثال از هم اکنون نیروهای مرتبط خود را برای اجرای دقیق و غیر تشریفاتی استانداردهای IFRS آموزش داده و آماده نموده است.

7- هرچند به دلیل ماهیت بانکداری هیچ بانک فعالی نمی تواند به طور مطلق از ریسک اعتباری به دور باشد. اما ریسک اعتباری در یک بانک خوب کاملا تحت مدیریت است. پنهان کاری مطالبات غیرجاری سمی مهلک تر از وجود خود مطالبات است. مانند بیماری که به پزشک و افراد دلسوز اطراف خود اطلاعات غلط می دهد و آنقدر فرایند درمان خود را به تاخیر می اندازد که کار از کار می گذرد.همچنین تجمع بیش از حد مطالبات غیر جاری در حساب مشکوک الوصول بانک و ترس از تعیین تکلیف واقعی آن وضعیت بانک را وخیم تر می کند.چه بسا جسارت تصمیم گیری برای هزینه نمودن مطالبات سوخت شده که از سد مطالبات مشکوک الوصول سرریز شده اند و جبران آن با افزایش سرمایه عاقلانه ترین اقدام در جهت استحکام صورت های مالی باشد.

8- ریسک نقدینگی یکی از دغدغه های مهم مدیران بانک ها بویژه بانک های بزرگ است. خیلی سخت است که فردی ثروت افسانه ای داشته باشد اما در داخل یک تاکسی پولی برای پرداخت کرایه تاکسی به همراه نداشته باشد! بانک خوب با استقرار سامانه بسیار هوشمند و انضباط مالی این ریسک را به نحو مطلوب اداره کرده و از تحمیل هزینه های مادی و غیر مادی برداشت های مازاد از بانک مرکزی که حرکتی تورم زاست جلوگیری می کند.

9- بانک های کشور منابع محورند. حجم زیاد سپرده های مردم در یک بانک و به عبارت فنی تجهیز منابع و افزایش سهم بازار از افتخارات بانک هاست اما این حجم زیاد منابع همچو آبی در پشت یک سد هم میتواند آبادکننده و هم ویران گر باشد.سهم بازار زمانی شاخص برتری یک بانک است که در کنار شاخص بازده داراییها و بازده سرمایه قرار گیرد. بانک خوب منابع و مصارف را با بازدهی بالای داراییها و سرمایه ، محور خود قرار می دهد.

10- بدلیل بانک محور بودن اقتصاد کشور تقاضای وام و تسهیلات بویژه وام های بدون بهره چندین برابر امکانات بانک هاست  و در عمل متقاضیان واقعی برای دریافت وام و رفع مشکل خود با موانع زیادی مواجه هستند و در سال های اخیر نیز ترس و وحشت از تصمیم گیری نیز مزید علت شده است. بقول یکی از طنز پردازان بانک ها زمانی به یک نفر وام می دهند که او ثابت کند از تمکن لازم برخوردار است و نیازی به آن وام ندارد!  بانک خوب همانطور که برای تجهیز منابع بازاریابی می کند بهتر از آن برای تخصیص این منابع منت متقاضیان واقعی را می کشد.

11- امروزه اگر فردی برای تسهیلات به بانکی مراجعه  کند اینکه چه وثیقه ای می تواند ارائه دهد جزء اولین سئوالات است و البته بزرگترین دغدغه متقاضی تسهیلات که چه بسا با همین مانع متقاضی نتواند مشکل تامین مالی خود را حل کند. در بانک خوب اینکه متقاضی چه وثیقه ای دارد آخرین پرسشی است که مطرح می شود. زیرا بانک خوب   از اقدام خود در مسیر توسعه اقتصادی کشور و منافع خود آگاهی کامل دارد.

12- تصور اینکه بانکی در یک محیط اقتصادی عقب افتاده بتواند توسعه یابد و رشد کنند دور از ذهن است. بانک و اجتماع در توسعه اجتماعی و اقتصادی نقش مکمل هم را ایفاء می نمایند. اگر بانک سپرده مردم را گرفته و در جهت مخالف توسعه کشور آنرا وام دهد وارد دور باطلی از عقب ماندگی شده است.رمز و راز موفقیت یک بانک جذب سپرده های سایر بانک ها نیست بلکه در یک معادله ساده خلاصه می شود. (درآمد  مساوی است با مصرف به اضافه پس انداز) پیام ساده این معادله این است که بانک محترم! اگر می خواهی پس اندازهای مردم نزد تو بیشتر شود برای آنان درآمد ایجاد کن.

13- بانک خوب بانکی برای همه زمان ها ، همه مکان ها و همه نوع محصول مالی است.

14- استقرار نظام کنترل های داخلی کارآمد به  نحوی که سلامت بانک را تضمین کند و از طرف دیگر قدرت تصمیم گیری و شجاعت انجام وظیفه را از مدیران و کارکنان نگیرد .

15- بانک خوب به شهرت و اعتبار و برند خود بسیار حساس است.

16- بانکداری و رقابت از هم جدانشدنی هستند اما بانک خوب به هر قیمتی حاضر به رقابت و تضعیف رقبا نیست. در بین انواع آمیخته های بازاریابی و ابزار های رقابتی ، رقابت قیمتی که افزایش خودکشی مانند نرخ سودهاست را در پایین ترین سطح انتخاب و در چارچوب مقررات بانک مرکزی قرار می دهد.

17- اگر شعار حق با مشتری را بپذیریم ناگزیر باید به مهمترین مشتریان یک بانک که کارکنان آن بانک هستند توجه خاص شود. نمی توان توقع داشت که کارکنان ناراضی ، مشتریان راضی و وفاداری را برای بانک جذب کنند. استقرار نظام کارآمد توسعه سرمایه های انسانی، استعدادیابی، جبران خدمت و آموزش مستمر و کاربردی می تواند مسیر تعالی را بروی سازمان بانک بگشاید.

18- دریافت تسهیلات در بانک خوب آنقدر روان و تعریف شده است که نیازی به قبول تسهیلات سفارشی ، تحمیلی و بر اساس مقاصد خاص نمی باشد.

19- قویترین و به روزترین نظام اعتبار سنجی ، بانک خوب را از ورود سم های مهلک و ویروس های کشنده نجات می دهد.

20_ بانک خوب به قوانین و مقررات کشور احترام می گذارد و همانطور که وکیل و امین خوبی برای مشتریان خود است به پیمان هایی که با رقباء خود می بندد نیز پایدار می ماند.

21- در بانک خوب  مالکیت از مدیریت جدا است اما توجه خاصی به تئوری نماینگی می شود و طرفین به رعایت حقوق هم متعهد هستند.

22- بانک خوب ضمن پایبندی کامل به قوانین کشور، خود را عضوی از بانکداری مدرن بین المللی می داند و همواره در تلاش برای کسب رتبه بالاتر در ارزیابی های بین المللی است.

23- زمانی که یک بانک نتواند منابع فکری را جذب کند هرگونه جذب منابع پولی خسارت بار خواهد بود . بانک خوب با استقرار نظام پییشنهادها و خلق محصولات جدید متناسب با نیازهای روز حرفه ای ترین رقابت را عملیاتی می کند.

24- بانک خوب از ایفای مسئولیت های اجتماعی خارج از فضای شعاری و تبیلغاتی غافل نیست و مهمترین مسئولیت های اجتماعی تربیت نیروهای کارآمد، توسعه اقتصادی کشور، تقویت تولید و کاهش نرخ بیکاری و تورم، ترویج و آموزش دولت و تجارت مجازی ، رفع مشکلات مالی نظیر درمان و تحصیل وازدواج و ... را می توان نام برد.

25- بانک خوب در تست استرس بانک مرکزی موفق می شود.

26- خلق سود در جهت  ثروت آفرینی مستمر و مبتنی بر فعالیتهای عملیاتی و متناسب با گردش وجوه نقد و واقعی است.

منبع : دنیای اقتصاد